یَلدا
شب یَلدا یا شب چلّه بلندترین شب سال در نیمکرهٔ شمالی زمین است. این شب به زمان بین غروب آفتاب از ۳۰ آذر (آخرین روز پاییز) تا طلوع آفتاب در اول
ماه دی (نخستین روز زمستان) اطلاق میشود. ایرانیان و بسیاری از دیگر اقوام شب یلدا را جشن میگیرند.
این شب در نیمکره شمالی با انقلاب زمستانی مصادف است و به همین دلیل از آن زمان به بعد طول روز بیشتر و طول شب
کوتاهتر میشود.
واژهٔ «یلدا» ریشهٔ سریانی دارد و بهمعنای «ولادت» و «تولد» است. منظور از تولد، ولادت خورشید است.
رومیان آن را ناتالیس آنایکتوس یعنی روز تولد مهر شکستناپذیر مینامند
ابوریحان بیرونی
از این جشن با نام «میلاد اکبر» نام برده و منظور از آن را «میلاد
خورشید» دانستهاست.
یلدا و جشنهایی که
در این شب برگزار میشود، یک سنت باستانی است. مردم روزگاران دور و گذشته، که
کشاورزی، بنیان زندگی آنان را تشکیل میداد و در طول سال با سپری شدن فصلها و
تضادهای طبیعی خوی داشتند، بر اثر تجربه و گذشت زمان توانستند کارها و فعالیتهای
خود را با گردش خورشید و تغییر فصول و بلندی و کوتاهی روز و شب و جهت و حرکت و
قرار ستارگان تنظیم کنند.
یلدا شب تولد خورشید
است برخی به اشتباه آن را تولد مهر(میترا)می گویند ولی در اصل در این شب خورشید متولد
می شود ومردم شب زنده داری می کنند تا این زایش را همراهی نمایند.جشن سده هم درست
چهل روز پس از تولد خورشید وچله آن است. این جشن بر تمام ایرانیان مبارک باد.